Üz dərisi bir qadının ən həssas və diqqət tələb edən nahiyəsidir. Bəzən səhər oyandıqda aynada gözlənilməz qızartılar, kiçik qabarcıqlar və ya qaşıntılı sahələr görürük. Bu vəziyyət çox vaxt "allergik reaksiya" kimi qiymətləndirilsə də, bir çox qadın bunu adi bir sızanaq problemi ilə qarışdırır. Professional bir dermatoloq üçün allergik səpgi ilə akne arasındakı fərqi müəyyən etmək müalicənin ilk və ən vacib addımıdır. Təcrübəli bir dəri həkimi bilir ki, yanlış diaqnoz və özbaşına tətbiq edilən kremlər dərinin vəziyyətini daha da pisləşdirə bilər.
Bu geniş bloq yazısında xanımlarda üzdə yaranan allergik səpgilərin səbəblərini, onların hər bir sızanaq növündən necə fərqləndiyini və professional bir dermatoloq tərəfindən tövsiyə olunan müasir müalicə üsullarını araşdıracağıq. Əgər siz də "üzümdəki bu qızartı allergiyadır, yoxsa yeni bir sızanaq?" sualı ilə baş-başa qalmısınızsa, bu yazı sizin üçün əsl bələdçi olacaq. Bir dəri həkimi tapın və dərənizin sağlamlığını professionala etibar edin.
Allergik səpgi, immun sisteminin kənar bir maddəyə (allergene) qarşı verdiyi hədsiz reaksiyadır. Professional bir dermatoloq bu vəziyyəti çox vaxt "kontakt dermatit" və ya "atopik dermatit" kimi təsnif edir. Bir dəri həkimi olaraq müşahidə edirəm ki, qadınlarda bu reaksiyalar çox vaxt kosmetik vasitələr, ətirli sabunlar və ya ətraf mühit faktorları ilə tətiklənir.
Bəzən allergik reaksiya nəticəsində yaranan kiçik qırmızı qabarcıqlar adi bir sızanaq kimi görünə bilər. Lakin bir dəri həkimi bilir ki, allergik səpgilər adətən qaşıntı ilə müşayiət olunur, sızanaq isə daha çox ağrılı və iltihablı olur. Professional bir dermatoloq müayinəsi zamanı dərinin teksturası və reaksiya növü dərindən analiz edilir. Unutmayın ki, hər qızartı sızanaq deyil və hər qaşıntı sadə bir allergiya olmaya bilər.
Bir dəri həkimi üçün allergiyanın səbəbini tapmaq bir növ detektiv işidir. Qadınlarda bu səbəblər müxtəlif ola bilər:
Kosmetik Vasitələr: Makiyaj məhsullarının tərkibindəki konservantlar və rəngləndiricilər. Professional bir dermatoloq hər zaman "parabensiz" məhsullara üstünlük verməyi tövsiyə edir.
Hormonal Dəyişikliklər: Qadınlarda menstrual dövr və ya hamiləlik zamanı dəri daha həssas olur. Bir dəri həkimi bilir ki, bu dövrdə həm allergik səpgilər, həm də hər bir sızanaq ocağı daha aktiv olur.
Günəş Şüaları (Fotodermatit): Günəşə qarşı həssaslıq üzdə ləkəli allergik reaksiyalar yarada bilər. Professional bir dermatoloq üçün günəş kremi həm allergiyadan, həm də sızanaq sonrası ləkələrdən qorunmağın təməlidir.
Qidalanma: Bəzi qidalar (sitrus meyvələri, şokolad, dəniz məhsulları) bədəndə histamin ifrazını artıraraq üzdə səpkilər yaradır. Bir dəri həkimi olaraq deyirəm: qidalanma və dəri sağlamlığı ayrılmazdır.
[Image showing the difference between a typical allergy and an acne breakout on female skin]
Bu, ən çox qarışdırılan məqamdır. Professional bir dermatoloq bu iki vəziyyəti fərqləndirmək üçün bir neçə kriteriyaya diqqət yetirir. Bir dəri həkimi olaraq mən pasiyentlərimə bu fərqləri belə izah edirəm:
Qaşıntı: Allergik səpgilər demək olar ki, həmişə qaşınır. Lakin hər bir sızanaq elementi adətən ağrılıdır və ya toxunduqda həssaslıq verir.
Məkan: Sızanaq adətən T-zonasında (alın, burun, çənə) olur. Allergik səpgi isə allergenin dəydiyi hər yerdə (məsələn, ənlik çəkilən yanaqlarda və ya göz qapaqlarında) yarana bilər. Professional bir dermatoloq səpginin yerləşməsinə baxaraq səbəbi tapa bilər.
Görünüş: Allergik səpgi daha çox yayılmış qızartı və xırda sulu qabarcıqlar şəklində olur. Bir sızanaq isə mərkəzində irin olan və ya dəri altında bərk kütlə kimi hiss edilən bir elementdir.
Bir dəri həkimi tapın və o sizə dərənizdəki bu kiçik fərqlərin böyük müalicə fərqləri yaratdığını izah etsin. Yanlışlıqla allergik sahəyə sızanaq əleyhinə quruducu maddə çəkmək dərini daha da qıcıqlandıraraq ekzemaya səbəb ola bilər.
Bəzən istifadə etdiyiniz yeni bir krem allergik reaksiya kimi görünən, lakin əslində "kosmetik akne" olan bir vəziyyət yaradır. Professional bir dermatoloq bilir ki, bəzi yağlı kremlər məsamələri tıxayaraq hər bir sızanaq yaranmasını sürətləndirir. Bir dəri həkimi olaraq xəbərdarlıq edirəm: bu vəziyyət çox vaxt allergik qızartı ilə qarışdırılır.
Əgər yeni məhsuldan sonra üzünüzdə xırda, ağ rəngli qabarcıqlar artıbsa, bu böyük ehtimalla allergik reaksiya deyil, məsamə tıxanmasıdır. Professional bir dermatoloq sizə "non-comedogenic" (məsamə tıxamayan) məhsullar seçməyi öyrədəcək. Bir dəri həkimi tapın və o sizin kosmetik çantanızı analiz edərək hansı məhsulun hər bir sızanaq triggeri olduğunu müəyyən etsin.
Stress qadın orqanizmində kortizol səviyyəsini artırır. Professional bir dermatoloq bilir ki, yüksək kortizol immun sistemini pozaraq dərini həm allergiyalara, həm də sızanaq problemlərinə qarşı müdafiəsiz qoyur. Bir dəri həkimi olaraq tez-tez müşahidə edirəm ki, imtahan və ya ağır iş həftələrində qadınların üzündə həm allergik ləkələr, həm də iltihablı hər bir sızanaq eyni vaxtda peyda olur.
Professional bir dermatoloq bu vəziyyəti "neyrodermatit" adlandıra bilər. Bir dəri həkimi olaraq müalicəyə yalnız kremlər deyil, həm də daxili sakitliyi təmin edəcək tövsiyələr daxil edirəm. Hər bir sızanaq və allergik reaksiya əslində daxili gərginliyin dəridəki inikasıdır. Professional bir dermatoloq ilə bu dövrü daha rahat keçə bilərsiniz.
Dərindəki problemin dəqiq səbəbini tapmaq üçün bir dəri həkimi müxtəlif testlər tətbiq edə bilər. Professional bir dermatoloq tərəfindən tətbiq edilən "Patch Test" (yamaq testi) ən effektiv üsuldur. Bu test vasitəsilə dərənizin hansı kimyəvi maddəyə reaksiya verdiyi dəqiq bilinir.
Bir dəri həkimi həmçinin qan analizləri ilə bədəndəki ümumi allergiya fonunu (IgE) yoxlaya bilər. Professional bir dermatoloq üçün diaqnoz qoymadan müalicəyə başlamaq qətiyyən yolverilməzdir. Hər bir sızanaq müalicəsində olduğu kimi, allergiyada da fərdi yanaşma şərtdir. Bir dəri həkimi tapın və o sizə allergiyanın genetik və ya qazanılmış olduğunu desin.
Allergik səpgilərlə mübarizədə ilk qayda allergendən uzaq durmaqdır. Professional bir dermatoloq müalicə sxeminə aşağıdakıları daxil edir:
Antihistamin preparatlar: Qaşıntını və qızartını daxildən azaldır.
Topikal steroidlər (Həkim nəzarəti ilə!): İltihabı sürətlə söndürür. Professional bir dermatoloq xəbərdarlıq edir: bu kremlərin uzunmüddətli və yanlış istifadəsi dəridə incəlmə və steroid-induksiyalı sızanaq yarada bilər.
Sakitləşdirici kremlər (Emolyentlər): Dəri baryerini bərpa edir.
Termal su spreyləri: Dərinin temperaturunu aşağı salaraq qıcıqlanmanı azaldır.
Bir dəri həkimi olaraq vurğulayıram: aptekdən özbaşına aldığınız hər hansı bir krem hər bir sızanaq yarasını və ya allergik sahəni daha da iltihablandıra bilər. Professional bir dermatoloq rəyi olmadan hormonal kremlərdən istifadə etməyin.
Üzünüzdə qəfil allergik səpgi yarandıqda, professional bir dermatoloq yanına gedənə qədər bunları edə bilərsiniz:
Üzünüzü ilıq su ilə yuyun: Bütün kosmetikanı dərhal təmizləyin.
Sakitləşdirici kompress: Təmiz tənzifi soyuq suda isladıb qızarmış yerlərə qoyun.
Makiyaja ara verin: Dəri nəfəs almalıdır. Professional bir dermatoloq allergik dövrdə tonallı krem istifadəsini qadağan edir, çünki bu, həm də yeni bir sızanaq triggeri ola bilər.
Qaşımayın: Qaşımaq dərini zədələyir və infeksiya düşməsinə səbəb olur. Bir dəri həkimi bilir ki, zədələnmiş dəridə hər bir sızanaq daha ağır sağalır.
Professional bir dermatoloq hər zaman "profilaktika müalicədən üstündür" prinsipi ilə hərəkət edir. Bir dəri həkimi olaraq qadınlara bu profilaktik addımları tövsiyə edirəm:
Yeni məhsulu test edin: Hər hansı kremi üzünüzə çəkməzdən əvvəl qulaq arxasında və ya biləyinizdə 24 saat yoxlayın.
Tərkibi oxuyun: Alkoqol, ətir və rəngləndirici olan məhsullardan qaçın. Professional bir dermatoloq sizə sadə tərkibli məhsulların daha təhlükəsiz olduğunu deyəcək.
Fırçalarınızı təmizləyin: Makiyaj fırçalarında toplanan bakteriyalar həm allergiya, həm də hər bir sızanaq mənbəyidir.
Dəri baryerini gücləndirin: Seramid tərkibli nəmləndiricilər dərini kənar allergenlərdən qoruyur.
Professional bir dermatoloq ilə müntəzəm məsləhətləşmələr sizin dəri tipinizi daha yaxşı tanımağınıza kömək edəcək. Bir dəri həkimi tapın və daxili sağlamlığınızla dəriniz arasındakı harmoniyanı qurun. Hər bir sızanaq və allergik reaksiya qarşısında aciz qalmayın, elmi biliklərə güvənin.
Üzdəki allergik səpgilər qadınlar üçün həm fiziki, həm də psixoloji narahatlıq yaradır. Professional bir dermatoloq olaraq bildirirəm ki, müasir tibb hər bir allergik reaksiya və hər bir sızanaq problemi üçün effektiv həllər təklif edir. Bir dəri həkimi olaraq missiyamız sizin dərənizi təkcə gözəl deyil, həm də sağlam etməkdir.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
Diqqət: Bu səhifədəki məlumatlar yalnız ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır və peşəkar tibbi məsləhəti əvəz etmir. Dəqiq diaqnoz və müalicə üçün mütləq ixtisaslı həkimlə şəxsən məsləhətləşməlisiniz. Hər bir pasiyentin vəziyyəti fərqlidir və fərdi yanaşma tələb edir.
Randevu üçün: +994 55 250 39 46
Dr. Fəridə Axundova ilə randevu alın və dəri sağlamlığınız üçün fərdi müalicə planı əldə edin. 15+ il təcrübə və minlərlə məmnun pasiyent.
Telefon: +994 55 250 39 46
