Yetkinlik yaşına çatmış bir qadın üçün hər yeni yaranan sızanaq sadəcə estetik bir problem deyil, həm də özgüvənə vurulan bir zərbədir. Bir çox pasiyent düşünür ki, yeniyetməlik dövrü bitdikdən sonra dəri problemləri geridə qalmalıdır. Lakin bir dəri həkimi olaraq bildirməliyəm ki, hormonal fon dəyişdikcə dərinin reaksiyası da dəyişir. Hormonal sızanaq dediyimiz vəziyyət, adətən orqanizmdəki androgenlərin (kişilik hormonları) səviyyəsinin artması və ya dərinin bu hormonlara qarşı həssaslığının yüksəlməsi nəticəsində yaranır. Professional bir dermatoloq müayinəsi olmadan bu problemi yalnız bahalı kremlərlə həll etmək demək olar ki, qeyri-mümkündür.
Dərimizin yağ vəziləri hormonlara qarşı çox həssasdır. Professional bir dermatoloq sizə izah edəcəkdir ki, testosteron və digər androgenlər yağ vəzilərini stimullaşdıraraq daha çox sebum (dəri yağı) ifraz etməsinə səbəb olur. Bu artıq yağ ölü dəri hüceyrələri ilə birləşərək məsamələri tıxayır və hər bir sızanaq ocağının yaranması üçün münbit şərait yaradır. Bir dəri həkimi bilir ki, tıxanmış məsamədə oksigensiz mühit yaranır və bu da bakteriyaların sürətlə çoxalmasına gətirib çıxarır. Əgər sizin üzünüzdəki hər bir sızanaq dərində yerləşən, ağrılı və gec sağalan bir düyün şəklindədirsə, bu, böyük ehtimalla hormonal mənşəlidir. Professional bir dermatoloq bu prosesi mikroskopik səviyyədə təhlil edərək ən doğru müalicəni təyin edir.
Qadınların çoxu hər ayın eyni dövründə, xüsusən də menstruasiyadan bir həftə əvvəl üzlərində sızanaq artımını müşahidə edirlər. Professional bir dəri həkimi bunu estrogen və progesteron səviyyələrinin düşməsi, androgenlərin isə nisbi olaraq üstünlük təşkil etməsi ilə əlaqələndirir. Bu dövrdə yaranan hər bir sızanaq adətən çənə xətti və boyun nahiyəsində cəmləşir. Professional bir dermatoloq üçün bu lokalizasiya (yerləşmə yeri) hormonal diaqnozun qoyulmasında ən vacib ipucudur. Bir dəri həkimi olaraq vurğulayıram ki, tsiklik olaraq təkrarlanan bu problemlər bədənin endokrin sisteminin dəriyə mesajıdır.
Xroniki və müalicəyə tabe olmayan sızanaq problemlərinin arxasında çox vaxt Polikistik Over Sindromu dayanır. Professional bir dermatoloq əgər pasiyentdə həm sızanaqlar, həm də artıq tüklənmə və ya tsikl pozuntusu görürsə, mütləq ginekoloq-endokrinoloqla koordinasiyalı çalışır. Bir dəri həkimi bilir ki, PKOS zamanı yumurtalıqlar həddindən artıq androgen ifraz edir ki, bu da dərini yağ gölünə çevirir. Bu vəziyyətdə yaranan hər bir sızanaq adi kosmetik prosedurlarla deyil, daxili hormonal tənzimləmə ilə sağalır. Professional bir dermatoloq pasiyentə kompleks yanaşma təklif edərək həm xarici, həm də daxili faktorları nəzarətə alır. Bir dəri həkimi olaraq deyə bilərəm ki, PKOS nəzarətə alındıqda dərinin vəziyyəti 80% yaxşılaşır.
Müasir qadının ən böyük düşməni olan stress, hormonal sızanaqların əsas səbəblərindən biridir. Professional bir dermatoloq sizə deyəcəkdir ki, stress zamanı böyrəküstü vəzilər kortizol hormonu ifraz edir. Kortizol isə öz növbəsində yağ vəzilərini aktivləşdirir. Bir dəri həkimi olaraq görürəm ki, imtahan dövrü və ya ağır iş həftəsindən sonra pasiyentlərin üzündə hər bir sızanaq ocağı daha da iltihablanır. Stress hormonu androgenlərin təsirini gücləndirir və dərinin immunitetini aşağı salır. Professional bir dermatoloq bu zənciri qırmaq üçün pasiyentə həm də həyat tərzini dəyişməyi tövsiyə edir. Bir dəri həkimi nəzarətində keçən müalicə stress faktorunun dərənizə vurduğu ziyanı minimuma endirə bilər.
Hormonal mənşəli sızanaq adi yeniyetmə sızanağından bir neçə xüsusiyyətinə görə fərqlənir:
Lokalizasiya: Adətən üzün aşağı hissəsində (U-zonası), çənə, alt çənə sümüyü və boyun nahiyəsində yaranır.
Növü: Səthi komedonlardan (qara nöqtələr) daha çox, dərində yerləşən, qırmızı və ağrılı papul-pustulalar şəklində olur.
Zamanlama: Menstrual tsiklin müəyyən günlərində kəskinləşir. Professional bir dermatoloq bu əlamətləri görən kimi müalicəyə hormonal tənzimləyicilər və ya spesifik anti-androgen vasitələr əlavə edir. Bir dəri həkimi bilir ki, bu növ sızanaqlar sıxılmağa və mexaniki təmizləməyə (çistka) çox pis reaksiya verir. Hər bir sızanaq sahəsi yanlış müdaxilə nəticəsində qalıcı ləkəyə çevrilə bilər. Professional bir dermatoloq dərini zədələmədən müalicə etməyin tərəfdarıdır.
Hormonal sızanaqların müalicəsi səbir tələb edir. Professional bir dermatoloq tərəfindən təyin olunan standart müalicə protokollarına aşağıdakılar daxildir:
Spironolakton: Əslində təzyiq dərmanı olsa da, aşağı dozalarda güclü anti-androgen təsir göstərir. Professional bir dəri həkimi bu preparatı yalnız qadın pasiyentlərə təyin edir.
Oral Kontraseptivlər (Qarşısınıalınan həblər): Hormon balansını stabilləşdirərək hər bir sızanaq yaranma ehtimalını azaldır.
Retinoidlər: Dərinin yenilənməsini sürətləndirir və məsamələri təmiz saxlayır. Professional bir dermatoloq daxili müalicə ilə bərabər, dərinin baryerini qoruyan xarici qulluq vasitələri də seçir. Bir dəri həkimi tərəfindən yazılmayan "möcüzəvi" internet kremləri hormonal problemi daha da dərinləşdirə bilər. Hər bir sızanaq ocağı özünəməxsus diqqət tələb edir. Professional bir dermatoloq müalicənin nəticəsini görmək üçün ən azı 3-4 ay gözləməyi məsləhət görür. Bir dəri həkimi olaraq vurğulayıram: hormonal dəyişikliklər bir gecədə baş vermədiyi üçün, onların müalicəsi də zaman alır.
Diyet sızanaqların yeganə səbəbi olmasa da, hormonal fonu kəskinləşdirə bilər. Professional bir dermatoloq pasiyentlərinə yüksək glikemik indeksli qidalardan (şəkər, ağ un) və süd məhsullarından uzaq durmağı tövsiyə edə bilər. Bir dəri həkimi bilir ki, qanda insulinin qəfil artması androgenlərin aktivliyini stimullaşdırır və nəticədə hər bir sızanaq daha çox iltihablanır. Professional bir dermatoloq nəzarətində düzgün pəhriz saxlamaq müalicənin effektivliyini 30-40% artırır. Bir dəri həkimi hər zaman pasiyentə bol su içməyi və antioksidantlarla zəngin qidalanmağı məsləhət görür. Sağlam qidalanma hormonal sızanaq müalicəsinin təməl daşlarından biridir.
Qadınlarda hormonal sızanaqlar sadəcə keçici bir dövr deyil, orqanizmin daxili vəziyyətinin aynasıdır. Professional bir dermatoloq köməyi ilə bu aynanı təmizləmək və parlaq dəriyə qovuşmaq mümkündür. Bir dəri həkimi sizin dərənizin genetik və hormonal kodunu başa düşərək sizə ən uyğun yolu cızacaqdır. Hər bir sızanaq sizi qorxutmasın; düzgün diaqnoz və professional yanaşma ilə bu problemin öhdəsindən gəlmək olar. Professional bir dermatoloq tapın, ona etibar edin və dərinizdəki möcüzəni gözləyin. Bir dəri həkimi olaraq deyə bilərəm ki, təmiz dəri hər bir qadının haqqıdır.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
Diqqət: Bu səhifədəki məlumatlar yalnız ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır və peşəkar tibbi məsləhəti əvəz etmir. Dəqiq diaqnoz və müalicə üçün mütləq ixtisaslı həkimlə şəxsən məsləhətləşməlisiniz. Hər bir pasiyentin vəziyyəti fərqlidir və fərdi yanaşma tələb edir.
Randevu üçün: +994 55 250 39 46
Dr. Fəridə Axundova ilə randevu alın və dəri sağlamlığınız üçün fərdi müalicə planı əldə edin. 15+ il təcrübə və minlərlə məmnun pasiyent.
Telefon: +994 55 250 39 46
